Barrio da Ponte: un paraíso bimilenario en Lugo

Reportaxe publicada no Nós Diario o 10 de xullo do 2020

Cando os romanos chegaron a Lugo construíron un campamento militar nas alturas, pero tamén puxeron as ¿primeiras? pedras dun dos barrios máis fermosos e antigos da Galiza: A Ponte, tamén coñecido por moitos como barrio de San Lázaro. Dous mil anos despois, curiosamente segue a ser, por sorte, o paraíso segredo da capital lucense.

Panorámica do barrio da Ponte dende A Volta da Viña (Guido Álvarez Parga)

Cantos habitantes de cidades de 100.000 habitantes no mundo terán o privilexio de pasear por unha Reserva da Biosfera UNESCO sen saír do seu municipio? Na Península Ibérica só os lucenses poden facelo, co gozo engadido de desprazarse por ela a través de sendeiros e camiños milenarios, calzadas romanas, unha das pontes galegas máis antigas… e visitando termas romanas ou conxuntos histórico-artísticos coma o de San Lázaro.

O paseo por ambas marxes do río Miño é unha verdadeira fuxida da vida urbana (por sorte sempre relativa no caso de Lugo) a menos dun quilómetro do pleno centro neurálxico da cidade. Ese histórico “vivir de costas ó río” de Lugo, inexplicable a día de hoxe, ten como resultado a marabilla de poder contar en pleno século XXI cun paraíso verde, natural, sen artificios, en plena cidade. Máis aínda se conectamos A Ponte co barrio do Carme, coa Cheda, ou coas Costas do Parque Rosalía… eixos sostibles en conexión coa Muralla Romana e que poden ser garantía dun gran futuro.

Que é o que non podemos perdernos deste quilómetro cero para os sendeiristas e amantes da natureza que veñan a Lugo?

PONTE ROMANA

Símbolo dunha época, da evolución histórica da cidade, e da conexión de Lugo con Bracara Augusta, con Compostela, e co mundo… a Ponte Romana marca a identidade do barrio. En torno a el xirou e xira toda a vida dunha veciñanza que mudou varias veces o seu xeito de vivir durante a historia, e incluso nos últimos cen anos. Dende as épocas das casas dos “bañeiros” ata a peonalización da última década, pasando polos xogos dos nenos no “volcán do Parque Marcos Cela” no século pasado… o anecdotario é infinito.

Noite na Ponte Romana (Guido Álvarez Parga)

TERMAS ROMANAS

As termas romanas ou baños romanos son os restos do antigo balneario de Lucus Augusti (o nome da cidade na época do imperio) que aínda a día de hoxe seguen conservadas e acompañando a unha moderna instalación coa mesma fin que a orixinal. Con orixe no século I a.C. (na época na que se fundou a cidade), declaradas Monumento Histórico-Artístico no 1931, as Termas son un dos atractivos máis visitados polos viaxeiros que veñen a Lugo.

CALZADA DA PONTE / CALZADA ROMANA

A Calzada da Ponte, vella Calzada Romana, é a arteria principal do barrio e o centro da súa vida actual. Ademáis de ser o trazado da vella Vía Romana XIX, é tamén Camiño Primitivo a Santiago e Vía Künig (a que percorreu o famoso monxe alemán no século XV). Na súa parte máis próxima á Ponte, é famoso o ambiente festivo, recreativo e gastronómico que lle dan os locais e negocios da zona… Imperdible!

Calzada da Ponte ou Calzada Romana (Guido Álvarez Parga)

CONXUNTO MONUMENTAL DE SAN LÁZARO

As especulacións sobre as orixes do conxunto histórico de San Lázaro remóntanse a distancias temporais case milenarias. O vello lazareto, a igrexa/santuario e o cemiterio son un verdadeiro convite a viaxar no tempo, e o segundo centro do barrio. Durante as festas arrodéase de “rosquilleiras” que xeración tras xeración transmiten o sabor máis xenuino e propio do barrio.

Conxunto monumental de San Lázaro (Guido Álvarez Parga)

SOLDADO ROMANO

Aínda que a súa existencia é recente, a estatua do soldado romano é unha icona turística do barrio. Poucos son os viaxeiros que se resisten a fotografarse con este símbolo do Arde Lucus (a nosa festa histórica) e da chegada todos os anos dos romanos a Lugo durante o mes de xuño.

PASEOS FLUVIAIS

Ambas marxes do Miño teñen os seus encantos. Non poden competir. Do lado leste está máis “modernizado” e preparado para o paseo accesible para todos, e do lado oeste de momento conserva máis atractivos naturais “sen tocar”. Pasear ata Orbazai, As Saamasas, A Tolda ou Cuíña son algunhas das mellores opcións.

Garza real na beira do Miño (Guido Álvarez Parga)

PANADERÍAS

O barrio da Ponte foi sempre coñecido como barrio de panaderías. O cheiro da vella estrada de Santiago é inconfundible e leva máis dun século acompañando as mesas e xantares dos lucenses. Aínda hoxe seguen vivos algúns establecementos que superan o século e medio de historia… case nada!

BOSQUES DE SAN LÁZARO

Unha das paraxes menos coñecidas de Lugo e cun potencial infinito. Os bosques que se atopan entre a Pasarela de San Lázaro e Pontegaos son un verdadeiro agasallo da natureza e da historia. Atoparedes pouca ou nula información sobre eles nas redes, pero non vos arrepentiredes de visitalos. Son pasado e futuro, como tamén o é e o será sempre o barrio da Ponte.

Os bosques de San Lázaro (Guido Álvarez Parga)